Historie Starego Miasta (Cmentarz Rzymskokatolicki przy kościele pw. św. św. Filipa i Jakuba)

lektor Lektor
Historia żorskich oblężeń z czasów średniowiecznych jest dość dobrze znana. Pierwsze udokumentowane oblężenie wydarzyło się w roku 1345. 1 czerwca rycerstwo polskie pod dowództwem króla Kazimierza Wielkiego, wraz z posiłkami węgierskimi przekroczyło granice księstwa raciborskiego, któremu wtedy podlegały Żory. Był to jeden z epizodów wojen toczonych przez króla polskiego z królem Czech, Janem Luksemburskim. Księstwo raciborskie było wtedy lennem czeskim we władaniu księcia Mikołaja II z bocznej linii królewskiej dynastii czeskich Przemyślidów. Spalone zostały sąsiednie miejscowości: Pszczyna oraz pozbawiony umocnień Rybnik (bronił się jedynie zamek). Żory zostały okrążone 4 czerwca 1345 r. Wojska polsko-węgierskie, złożone głównie z jazdy rycerskiej, nie były w stanie zdobyć miasta, którego mury zostały obsadzone przez żorskich mieszczan. Oblężenie trwało do 29 czerwca. W tym czasie król czeski, wezwany na pomoc przez księcia Mikołaja II, przybył ze swymi siłami pod Wodzisław i stamtąd wysłał pod Rybnik i Żory konny rekonesans. Wystarczyło to do zwinięcia oblężenia i wycofania się Kazimierza Wielkiego z powrotem w granice Polski. Wojska czeskie wyruszyły za nim w pościg, choć najpierw rycerstwo czeskie nie chciało ruszyć na pomoc księciu Mikołajowi tłumacząc, że jego ziemie nie leżą w granicach właściwych Czech. Król Jan, znany ze swego rycerskiego zachowania, powiedział wtedy do nich – „Cóż, ja tak czy inaczej rano pod Żory wyruszam, zobaczymy kto ze mną”. Na takie hasło całe czeskie rycerstwo przyłączyło się do swego władcy.Drugi raz Żory znalazły się w ogniu walk 85 lat później, w listopadzie 1430 r. w czasie wojen husyckich. Księstwa Śląskie opowiedziały się wtedy po stronie króla Czech i Węgier Zygmunta Luksemburskiego, którego przeciwnikiem był ruch religijny stronników spalonego w 1415 r. w Konstancji czeskiego reformatora Jana Husa. Jesienią 1430 roku, główne siły jednej z husyckich frakcji (taborytów), dowodzone przez Prokopa Gołego, najechały księstwa górnośląskie. Większość oddziałów posuwała się na północ doliną Odry, jednak pod Wodzisław i Żory dotarły ich konne podjazdy. Nic nie wiadomo na temat przebiegu walk, jednak zarówno Wodzisław, jak i Żory nie dały się zaskoczyć i atak został odparty. Armia taborytów pojawiła się pod miastem ponownie w roku 1433 – na początku kwietnia zdobyli Rybnik, po czym obozowali wokół Żor nie podejmując przeciw miastu poważniejszych działań oblężniczych. Być może mieszczanie zdołali się wykupić przed oblężeniem, możliwe też, że husyci nie chcieli tracić czasu w trakcie przemarszu. Faktem jest, że kilka dni później próbowali zdobyć Pszczynę, po czym przeszli w granice Polski, gdzie mimo przymierza spalili Sławków i Skawinę. Dopiero wówczas przeszli na teren Górnych Węgier.Najcięższe oblężenie Żory przeżyły w pierwszej połowie 1473 r. Przeciwko rządzącemu księstwem rybnickim Wacławowi Głuptawemu zawiązała się koalicja książąt górnośląskich, której przewodzili Wiktoryn i Henryk Podiebradowicze. Sprzymierzeni z nimi byli piastowie Mikołaj Opolski i Przemysław Cieszyński, Przemyślida Jan Młodszy Raciborski, biskup wrocławski Rudolf oraz miasta: Wrocław i Świdnica. Inspiratorem powstania tej koalicji był król Węgier Maciej Korwin. Wojska skupione wokół króla na początku 1473 roku najechały na księstwo rybnickie i jednocześnie obległy należące do Wacława Głuptawego Rybnik, Żory i Pszczynę. Zamek rybnicki udało się zdobyć po trzech miesiącach. Pszczyna i Żory broniły się dalej. Obie strony używały w trakcie walk już tylko prymitywnej broni palnej: bombard, rusznic i hakownic. Wacław Głuptawy zwrócił się o pomoc do króla Polski Kazimierza Jagiellończyka. Królewski kanclerz Jakub z Dębna wysłał mu najpierw na odsiecz oddział polskich wojsk dowodzony przez Jana Kresę, który wzmocnił obronę Żor. Następnie do akcji weszły główne siły polskie dowodzone przez Jakuba z Dębna, które przybyły pod Żory i Pszczynę. Wojska koalicji nie zdecydowały się na otwartą walkę z Polakami, oblężenie zostało zakończone, zaś w wyniku negocjacji zawarto 8 czerwca 1473 r. pokój żorski, który miał zakończyć ten konflikt.

Więcej o: Cmentarz Rzymskokatolicki przy kościele pw. św. Filipa i św. Jakuba
zory